Van een cijferbrij een onderscheidend verhaal maken

Datum: 23-02-2017Van een cijferbrij een onderscheidend verhaal maken

Interview met Joost van Leeuwen

Hoe maak je ingewikkelde data en cijfers geschikt voor een breder publiek? Hoe maak je een onderscheidend verhaal voor radio, tv en online uit een brij van cijfers? Dat is de vraag waar Joost van Leeuwen, datajournalist bij Omroep Zeeland, zich fulltime mee bezig houdt. Op de tweede dag van de ROOS Dagen geeft hij een workshop over datajournalistiek. “Je moet zeker van cijfers houden én geduldig zijn om datajournalistiek leuk te vinden.”


Sinds 1990 werkt Van Leeuwen bij de Zeeuwse regionale omroep. Hij deed daar jaren radio, tv, ontwikkelde de nieuwssite en kwam steeds vaker in aanraking met data-onderwerpen. “Een van de eerste onderwerpen die ik maakte, kan ik me nog goed herinneren. Ik werd getriggerd door een opmerking van een officier van justitie die met pensioen ging en riep: 'Zeeland heeft veel te maken met zedenzaken en dat komt omdat ze hier zo zwaar gereformeerd zijn'. Dat geloofde ik niet en ben toen overal cijfers gaan zoeken. Om vervolgens vast te stellen dat die man totaal ongelijk had. En zo gaat het vaak. Iemand roept iets en dat blijft dan hangen bij de mensen. Als je het met cijfers gaat staven, dan blijkt het vaak heel anders in elkaar te zitten.”


Een ander voorbeeld uit die beginjaren. “Middelburg werd geteisterd door coniferenbranden en ik wilde wel eens zien in welke wijken die branden waren. In welke wijk het meest, in welke het minst. Dan ga je experimenteren met het maken van kaarten. En toen was het hek van de dam. Je krijgt al snel een naam bij collega's, van: 'oh dat kan Joost wel', maar daarnaast is het ook erg leuk om te doen.” Van Leeuwen raakte geïnteresseerd in de getallen, de methodes en kwam er al snel achter dat hij zich volledig wilde gaan richten op datajournalistiek. “Ik was toen projectleider internet in oprichting en dat liep. Toen werd het tijd voor wat anders.” Hij kreeg in eerste instantie twee jaar de tijd om het te proberen. “Want het moet natuurlijk wel productief zijn en iets opleveren.” Inmiddels is hij alweer vier jaar aan de slag als fulltime datajournalist en dat bevalt hem nog steeds uitstekend.


De belangrijkste reden voor Omroep Zeeland om een datajournalist aan te stellen, is volgens Van Leeuwen het feit dat je een ander soort verhalen boven tafel krijgt met datajournalistiek dan met 'gewone' journalistiek. “In de waan van de dag zit je vast aan de nieuwsagenda. Als je op zoek gaat naar getalsmatige ontwikkelingen, is het mogelijk om onderscheidende verhalen te ontdekken. Verhalen die niemand anders heeft en waar mensen van opkijken. Ik denk dat dat ook een van de taken van de regionale omroep is.”


Maar dan blijft de vraag: hoe maak je van die cijferbrij een aansprekend verhaal? “Van belang is dat je veel aandacht aan je graphics besteedt. Als het mij niet lukt om een goede visualisatie bij een verhaal te maken, dan is het geen verhaal. Op internet moet het plaatje bij voorkeur interactief zijn. En op de televisie moet er eigenlijk altijd beweging in de visualisatie zitten. Dan is het voor mij geslaagd en maak je het aantrekkelijk voor je publiek.” Als voorbeelden kijkt Van Leeuwen graag naar The New York Times, The Guardian en in Nederland NRC Handelsblad. “Dick van Eijk is een van de pioniers van de datajournalistiek in Nederland. Zijn werk vind ik boeiend, hij is zeer ervaren en zoekt de zaken grondig uit.”


Benieuwd geworden naar verhalen waar Van Leeuwen in Zeeland aan heeft gewerkt? “De donorkaart van Zeeland bijvoorbeeld heeft ons een nieuw inzicht gegeven in de verschillen tussen Zeeuwen. Een geslaagd langlopend project vind ik 'Hoe rouleren de voetbaltrainers'. Inbraken en inbraakcijfers in Zeeland is heel bruikbare datajournalistiek. Daarvan heb ik de kaart nachtelijk gemaakt en dan zie je in een oogopslag waar de meeste inbraken gepleegd zijn. En we hebben door zelf te gaan tellen aangetoond dat de succes-cijfers van de Tour de France-etappe de plank vreselijk missloegen." Voor dit onderzoek is Van Leeuwen samen met Pim van den Berge, genomineerd voor een NL-Award in de categorie Eigen Nieuws. Andere voorbeelden volgen tijdens de ROOS Dagen. Een ding staat volgens Van Leeuwen vast: “Je moet als datajournalist niet op een eilandje werken. Iedereen moet het belangrijk of leuk vinden waar je mee komt. Dus eerst je collega’s overtuigen en daarna je publiek.”


Eerdere nieuwsberichten

Leren door te doen; experimenteren met online storytelling 02-16-2017 09:56:51
Hearkenmodel: Niet raden, maar vragen wat je publiek wil 02-09-2017 10:53:41
Gelderland Helpt laat zien wat naoberschap is 12-14-2016 13:20:21
Interview Marcel Oude Wesselink 'We moeten zuinig zijn op wat we samen hebben' 11-11-2016 13:54:37
Annette van Trigt voorzitter NL-Awards 11-11-2016 13:53:26
Wekker gaat elke ochtend om 3.20 uur: 'Programma is een feestje' 08-25-2016 13:08:14
Terreur zorgt voor topsport op de redactie van VRT Nieuws, Interview Karl Leenkneght 04-15-2016 13:11:26

 ROOS Post

 

Margriet van der Zee houdt u iedere week op de hoogte van de voorbereiding van de ROOS Dagen en ontwikkelingen bij de regionale omroepen.

Nieuwsbrief gemist? De interviews kunnen hier nagelezen worden. 

Aanmelden voor de nieuwsbrief kan met een mail naar: rbernsen@roosrtv.nl